Dojazd do:

Świat roślin


Flora naczyniowa Borów Tucholskich należy do flor średnio - bogatych. Występuje tu bowiem 1068 gatunków rodzimych i zadomowionych. Flora ta jednak wyróżnia się pozytywnie w stosunku do regionów ościennych, występowaniem dużej grupy tzw. reliktów, czyli gatunków przetrwałych z minionych okresów klimatycznych i właściwych im formacji roślinnych. Obecność reliktów sygnalizuje wysoki stopień naturalności szaty roślinnej i znakomicie podnosi przyrodniczą rangę regionu. Bory Tucholskie posiadają najbogatsze w skali całego niżu środkowo-europejskiego nagromadzenie reliktowych gatunków roślin - stanowią więc region unikalny w skali ponad krajowej.

Najstarszymi składnikami flory Borów Tucholskich są gatunki arktyczno - alpejskie i borealne. Są to dosyć pospolicie występujące gatunki jak: borówka bagienna, mącznica lekarska, bagno zwyczajne, trzcinnik prosty, bożyca czarna. Do wielkich rzadkości florystycznych tej grupy reliktów należą: chamedafne północna - stwierdzono w leśnictwie Sowiniec - Nadleśnictwo Tuchola; wierzba lapońska - obserwowana w okolicach Borzyszkowych koło Chojnic; konietlica syberyjska - podana z Obrowa koło Tucholi; skalnica torfowiskowa - występująca licznie na torfowisku w rezerwacie "Stawek"; turzyca strunowa - stwierdzono w rezerwacie "Stawek" i w rezerwacie "Piecki"; fiołek torfowy - występuje w rezerwacie "Stawek" i w rezerwacie "Piecki" oraz 1,5 km na zachód od osady Kaszuba; żurawina drobnolistkowa - została zanotowana w kilku miejscach; miedzy innymi w rezerwacie "Piecki", w projektowanym rezerwacie "Rytki", nad jeziorkami dystroficznymi położonymi 1,5 km na zachód od miejscowości Męcikał, na zachodnim brzegu jeziora Moczadło; zimozioł północny - istnienie odnotowano na kilku stanowiskach w Zabrockim Parku Krajobrazowym. Największe skupienie znajduje się w borze świeżym na północnej stronie Jeziora Zielone.

Z mszaków będących reliktami glacjalnymi występują Colliergon trifarium, Helodium lanatum, Paludella squarosa na torfowiskach przejściowych między innymi w rezerwacie "Stawek" oraz w rezerwacie "Piecki" i w "Dolinie rzeki Kulawy". Z reliktów postglacjalnych na uwagę zasługuje występowanie interesujących storczyków: wyblina jednolistnego, wątlika błotnego i grzybieni północnych stwierdzonych na wielu stanowiskach w Borach Tucholskich. Mimo braku niektórych gatunków północnych ogólna flora obszaru Borów Tucholskich jest wyraźnie bogatsza od flory podobnych obszarów północno wschodniej części kraju. Wzbogaciły ją bowiem coraz rzadsze w miarę posuwania się z Europy Zachodniej na wschód gatunki o środkowo-europejskim i atlantyckim centrum rozmieszczania, w tym również borealno-atlantyckie taksony, które wykazują na ogół wyraźną dysjunkcję w nadbałtyckiej strefie wschodniej pozostającej pod wpływem klimatu kontynentalnego. Jest wśród nich liczna grupa roślin wodnych takich jak: lobelia jeziorna, poryblin jeziorny, wywłócznik skrętoległy, brzeżyca jednokwiatowa, jeżogłówka pokrewna. Gatunki te spotykamy w jeziorach o czystej wodzie w tzw. jeziorach lobeliowych, których na obszarze Borów Tucholskich znajduje się ponad 30. Innym godnym uwagi gatunkiem o charakterze atlantyckim jest przygiełka brunatna spotykana częściej w północnych obszarach Borów Tucholskich miedzy innymi w projektowanym rezerwacie "Dolina rzeki Kulawy", "Rytki" oraz w innych miejscach.

Listę reliktów Borów Tucholskich wzbogaca szereg gatunków kontynentalnych, czyli "stepowych", względnie leśno-stepowych, pochodzących z terenów południowo- wschodniej Europy i Środkowej Azji. Są one związane z suchymi i ciepłymi siedliskami usytuowanymi głównie wzdłuż krawędzi dolin Wdy i Brdy. Do nich należy miedzy innymi: wężymord stepowy, ostrołódka kosmata, dzwonek syberyjski i szereg innych reliktów kserotermicznych.

Na szczególną uwagę zasługuje kontynentalny groszek wielkoprzylistkowy znaleziony nad Brdą na krańcowym stanowisku koło miejscowości Piła Młyn. Kolejną grupą roślin mających na niżu charakter reliktowy stanowią gatunki górskie, a wśród nich cis, którego największe skupienie w Polsce znajduje się w rezerwacie cisów w Wierzchlasie. Z gatunków o przyśródziemnomorskim typie rozmieszczenia na uwagę zasługuje jarząb brekinia. Na obszarze Borów Tucholskich znajdują się trzy rezerwaty leśne, przy czym jeden z nich (im. Zygmunta Czubińskiego) w pobliżu Osia, chroni najbogatsze stanowiska tych drzew w Polsce. Wyjątkowo bogata jest flora porostów, liczy bowiem 300 gatunków, a wśród nich ponad 100 gatunków figurujących w Czerwonej Księdze Porostów. Spotyka się tu stanowiska gatunków porostów nie znajdowanych dotychczas w innych częściach kraju (nawet niektórych rzadkich w skali Europy Środkowej), gatunków rzadkich na niżu lub tylko na Pomorzu, stanowiska gatunków uznanych w kraju za wymierające lub zagrożone.

 
;